Het korte antwoord

Die kleine gaatjes net boven je broeksband zijn geen motten. Het zijn wrijvingsgaatjes: je riemgesp, de knoop van je jeans of het aanrecht schuurt elke dag over dezelfde plek tot het garen doorslijt. Elk T-shirt krijgt ze uiteindelijk, maar merino krijgt ze als eerste, omdat de fijne vezels sneller doorslijten dan katoen of polyester, vooral in lichte T-shirts. De oplossing is een zwaardere stof of een versterkt garen, en een beetje opletten waar je tegenaan schuurt.

Motten, wassen of wrijving? Zo zie je het verschil

Waar de gaatjes zitten, vertelt je wat ze veroorzaakte.

OorzaakWaar je de gaatjes vindtHoe ze eruitzienWelke stoffen
WrijvingEen strook ter hoogte van je buik of taille, soms onder de oksels of onder een rugzakbandKlein, rond, vaak meerdere naast elkaar; gebroken garen, stof eromheen dunnerAlle stoffen, merino als eerste
MottenOveral, vaak op verborgen plekken zoals de rug of onder de kraagOnregelmatig; het garen is weggevreten in plaats van gebroken, soms met aangevreten plekken of kleine larvenhulsjes in de buurtWol, kasjmier, zijde; geen katoen of polyester
WasmachineWillekeurige plekkenHaakjes of kleine scheurtjesFijne breisels die samen met ritsen, haakjes of klittenband gewassen zijn

Zitten de gaatjes op elk T-shirt dat je hebt op dezelfde hoogte, dan is het wrijving. Komt één T-shirt dat de hele zomer in een la lag vol gaatjes tevoorschijn, of vind je gaatjes op vreemde plekken, dan zijn het motten.

Waarom de gaatjes altijd ter hoogte van je taille zitten

Rond je taille wordt een dun T-shirt ingeklemd tussen je lichaam en iets hards. Bij elke stap, elke keer dat je gaat zitten of vooroverbuigt, schuurt die plek.

De gebruikelijke boosdoeners:

  • de metalen knoop en klinknagels van je jeans
  • een riemgesp
  • een stugge denim broeksband
  • leunen tegen het aanrecht, je bureau of de wastafel
  • de gesp van een autogordel
  • de heupband van een rugzak

Het breisel bezwijkt niet in één keer. Vezels breken één voor één aan het oppervlak, tot één lus garen het begeeft. In een breisel opent een gebroken lus zich tot een klein rond gaatje. Zit je veel in de auto, trek je T-shirt dan onder de gesp van je gordel vandaan. Een kleine gewoonte waardoor je T-shirt merkbaar langer meegaat.

Waarom merino T-shirts sneller gaatjes krijgen

Merino is zacht omdat de vezels extreem fijn zijn, en fijne vezels zijn kwetsbaar. Drie dingen maken een licht merino T-shirt kwetsbaarder dan een katoenen T-shirt van hetzelfde gewicht:

  • Fijne, kwetsbare vezels. Merinovezels zijn fijn en zacht, en slijten bij herhaald schuren sneller door dan katoen of polyester.
  • Dunne garens. Een jersey van 150 g/m² is gebreid van een fijn garen met relatief weinig vezels in de doorsnede. Verlies er een paar en het garen breekt.
  • Geen versterking. Pure merino heeft niets in het garen dat het bij elkaar houdt zodra de oppervlaktevezels wegslijten.

Daarom zijn zoveel mensen dol op hun eerste merino T-shirt en teleurgesteld rond maand tien. Het is geen pech en geen verkeerd wassen. Het ligt aan de stof.

Gaat een zwaarder merino T-shirt langer mee?

Ja. Het stofgewicht in gram per vierkante meter (g/m²) is de eenvoudigste maatstaf voor sterkte als je twee stoffen met dezelfde samenstelling vergelijkt. Een zwaardere jersey heeft dikkere garens of een dichter breisel, en slijt dus minder snel door.

StofgewichtGevoelIdeaal voorSlijtvastheid bij 100% merino
120 tot 130 g/m²Heel licht, licht doorschijnendWarme klimaten, als laagKwetsbaar, gaatjes kunnen binnen enkele maanden ontstaan
150 tot 170 g/m²Klassiek T-shirtgewichtDagelijks, alle seizoenenGaatjes op wrijvingspunten meestal binnen een jaar
190 tot 200 g/m²Stevig, niet doorschijnendKoelere maanden, baselayerMerkbaar steviger, slijt nog steeds rond de taille

Zwaarder is geen gratis oplossing: een T-shirt van 200 g/m² is warmer en minder luchtig in de zomer. De meeste mensen willen een T-shirt tussen 150 en 190 g/m², precies waar pure merino het moeilijk heeft. Onze ClimaForce T-shirts wegen 170 g/m², midden in die zone.

100% merino, core-spun of spiraalversterkt garen

Nylon toevoegen helpt, maar hoe het wordt toegevoegd, is net zo belangrijk als hoeveel.

GarenOpbouwSterkteWaar het nog kan bezwijken
100% merinoMerinovezels in elkaar getwijndLaagstSlijt door op wrijvingspunten
Intieme mixMerino- en synthetische vezels gemengd voor het spinnenBeterMinder merino betekent minder geurresistentie
Core-spunMerinovezels rond een kern van nylonfilamentSterk op trekHet merino-oppervlak slijt nog steeds, waardoor de kern bloot komt
Spiraalversterkt (ClimaForce)Een fijn nylonfilament draait als een spiraal rond een merinokern, waarbij de merino tussen de windingen vrij blijftHoogst in onze testsHet filament vangt de wrijving op en beschermt de merino eronder

Bij core-spun garen zit het nylon binnenin: het voorkomt dat het garen breekt, maar beschermt het oppervlak niet. Bij spiraalversterkt garen draait het filament aan de buitenkant rond. Het bedekt de merino niet, dus wat je op je huid voelt, is nog steeds grotendeels wol, maar de spiraal vangt de wrijving op, precies waar je riemgesp schuurt.

Waarom we ons eigen garen ontwikkelden

We ontwerpen al 16 jaar outdoorkleding voor de grootste multibrand outdoorwinkel van Europa en het Verenigd Koninkrijk. We werkten met allerlei stoffen, vooral synthetische met behandelingen die ze de juiste eigenschappen geven. In het topsegment werkten we met merino, in verschillende mixen en van verschillende leveranciers.

Als wandelaars werden we zelf merinofans. We reisden over continenten met niets meer dan een paar merino T-shirts. Maar bij elk merk dat we droegen, grote namen en kleine specialisten, kwam hetzelfde probleem terug: gaatjes rond de navel, meestal binnen een jaar.

Toen we onze eigen merino T-shirts gingen maken, was dat dus het probleem dat we wilden oplossen. We testten tientallen standaard merinostoffen. We breiden proefstukken met core-spun garens. Uiteindelijk ontwikkelden we ons eigen garen, met een fijn nylonfilament dat als een spiraal rond een merinokern draait. We noemden het ClimaForce.

Labtests lieten zien dat we op de goede weg waren: de stof bleek duidelijk sterker. Maar het echte bewijs komt van jarenlang dragen in het echte leven. Sinds we in 2018 begonnen, kwamen minder dan tien klanten bij ons terug met een gaatje. In een aantal gevallen zat het gaatje niet op de typische plek en was het garen door motten weggevreten. De andere gevallen kwamen door intensief rugzakgebruik, één keer in combinatie met een riem met een metalen pingesp. Wat we veel vaker horen: "Na vijf jaar zien ze er nog als nieuw uit." Je draagt een merino T-shirt met ClimaForce jarenlang zonder die gaatjes rond je navel.

Waarom we 20% nylon gebruiken, als materiaalpuristen

Als 100% merino aan onze eisen voldoet, gebruiken we 100% merino. Onze overhemden zijn om die reden van pure merino. Maar voor T-shirts tussen 160 en 190 g/m² ging geen enkele pure merinostof die we testten, en geen enkel T-shirt van 100% merino van andere merken, langer dan een jaar mee.

En zelfs als dat wel zo was, is een jaar niet genoeg. Niet om de prijs te rechtvaardigen, en niet om het gebruik van een kostbare natuurlijke vezel te rechtvaardigen. Een T-shirt dat jaren meegaat, is de duurzamere keuze, ook met 20% nylon erin.

Maakt het nylon het goedkoper? Nee. We zouden goedkopere stoffen van 100% merino kunnen inkopen. Toch zijn veel standaardmixen, zeker die met minder merino, een stuk goedkoper dan pure merino. Let bij het kopen dus op twee dingen: het stofgewicht en het merinopercentage. Hoe hoger het aandeel merino, hoe beter de temperatuurregeling en geurresistentie. Met 20 tot 30% nylonversterking behoud je bijna alle voordelen van merino, en gaat het T-shirt veel langer mee. Meer daarover in een merinowol T-shirt kiezen.

Waar zelfs het sterkste T-shirt niet tegen kan

Een versterkt garen geeft je jaren extra, geen onkwetsbaarheid. Sommige dingen slijten door elke lichte jersey heen:

  • een riemgesp die onder een autogordel wordt aangedrukt
  • een strak aangetrokken heupband tijdens een lange wandeltocht
  • elke dag leunen of schuren tegen het aanrecht
  • scherpe haakjes, klittenband en ritsen, in de was of op je tas

Houd daar rekening mee en je T-shirts zullen je dankbaar zijn.

— Joris Smeuninx

Veelgestelde vragen

Krijgen katoenen T-shirts ook van die kleine gaatjes bij de buik?
Ja. Dezelfde wrijving zorgt ook bij katoenen T-shirts voor gaatjes ter hoogte van de buik. Ze ontstaan meestal later, simpelweg omdat de meeste katoenen T-shirts zwaarder zijn dan lichte merino. Net als bij merino krijgen lichte katoenen T-shirts ze sneller.
Is merinowol sterk en slijtvast?
Merino is sterk voor zijn gewicht, maar in lichte T-shirts slijten de fijne vezels door op wrijvingspunten, vaak binnen een jaar. Zwaardere stoffen en versterkte garens, zoals onze ClimaForce, gaan jaren langer mee.
Is merino van 16 of 17 micron zwakker dan 18 of 19 micron?
Niet per definitie. Micron meet de diameter van de afzonderlijke vezels en vertelt je hoe zacht de stof aanvoelt. Je kunt een dik, sterk garen spinnen van vezels van 16 micron en een dun, zwak garen van 21 micron. Wil je de sterkte van twee stoffen met een vergelijkbare samenstelling vergelijken, kijk dan naar het stofgewicht in g/m².
Is een merinomix met nylon of polyester goedkoper dan 100% merino?
Vaak wel. Standaardmixen met minder merino zijn meestal goedkoper dan pure merino. Een versterkt garen met 80% merino is niet per se goedkoper: ons ClimaForce-garen kost meer dan de pure merinostoffen die we konden inkopen.
Vermindert 20% nylon de geurresistentie van een merinowollen stof?
In theorie een klein beetje, omdat nylon meer geur vasthoudt dan wol. Bij 80% merino merk je daar bij dagelijks dragen niets van: het T-shirt blijft dagenlang fris.
Voel je de 20% nylon in het ClimaForce-garen?
Nee. De stof voelt zacht en glad aan. Ze heeft niet die licht oneffen uitstraling die veel merino-T-shirts hebben, maar dat heeft niets te maken met het nylonfilament. We passen een decatising finish toe, waarbij gebruik wordt gemaakt van stoom, warmte, vocht en druk om de structuur van de stof blijvend te fixeren, de maat stabiel te houden en het draagcomfort nog beter te maken.
Kun je gaatjes in een merino T-shirt repareren?
Kleine gaatjes kun je stoppen met een fijne wollen draad of dichtnaaien met een paar steken, voor ze groter worden. Een kleermaker doet dat bijna onzichtbaar.
Hoe lang gaat een merino T-shirt mee?
Een licht T-shirt van 100% merino krijgt bij regelmatig dragen vaak binnen een jaar gaatjes. Een T-shirt van versterkte merino gaat meerdere jaren mee.
Hoe voorkom je kleine gaatjes in je merinowol T-shirts?
Kies een zwaardere merino stof of een versterkt merinogaren, was op 30°C in een waszak als er ritsen of klittenband in de was zitten, en let op riemgespen, aanrechten en heupbanden. Gebruik altijd een wolwasmiddel: gewone wasmiddelen bevatten vaak eiwitafbrekende enzymen en zijn basischer, en beide tasten keratine aan, het eiwit waaruit wol bestaat, waardoor de vezels verzwakken.